Verkeersrecht

1. Inleiding Ze zijn niet meer weg te denken uit het straatbeeld, de fatbikes. Vooral bij jongeren een populair vervoersmiddel, maar voor velen ook een bron van ergernis. Ontworpen als terreinfiets, maar vooral te zien in de stad waar ze – vaak opgevoerd – voor overlast én gevaar zorgen. Gesproken wordt van honderden zware ongevallen per jaar.2) Het is dan ook niet verwonderlijk dat al langere tijd gezonnen wordt op maatregelen tegen het gebruik van fatbikes, maar tot nu toe tevergeefs.3) Zo kwam er weinig terecht van de uitvoering van een motie van de Tweede Kamer in 2024 waarin zij opriep tot de invoering van een minimumleeftijd van veertien jaar voor het rijden op fatbikes en een helmplicht voor fatbikers die harder kunnen rijden dan 25 kilometer per uur.4) In februari 2025 liet de regering weten de motie niet uitvoerbaar te achten.5)

1. Inleiding Hoe ver reikt het recht van een naaste op schadevergoeding wanneer hij met eigen ogen het plotselinge overlijden van een dierbare als gevolg van een medische fout waarneemt? Deze vraag staat centraal in de uitspraak van het UK Supreme Court in Paul and another v Royal Wolverhampton NHS Trust (hierna: Paul)1). Hierin wees het een vordering van twee dochters tot vergoeding van schokschade af. De dochters zagen hoe hun vader onverwachts ineenzakte en overleed aan een hartaanval. Veertien maanden eerder bezocht de vader het ziekenhuis wegens klachten aan zijn borst en kaak, maar de behandelend arts liet na om nader onderzoek te verrichten waardoor een onderliggende hartziekte onopgemerkt bleef. Volgens de meerderheid van het UK Supreme Court komt het geestelijk letsel dat de dochters opliepen door waarneming van het overlijden niet voor vergoeding in aanmerking. Deze terughoudende benadering staat in contrast tot de meer moderne koers die de Hoge Raad in 2022 insloeg in het Hoogeveen-arrest2). Daarin verlaat de Hoge Raad de harde vereisten uit Taxibus en introduceert hij een gezichtspuntenbenadering3). Opvallend genoeg ontbreekt – voor zover mij bekend – in de Nederlandse rechtspraak een uitspraak waarin deze gezichtspunten zijn toegepast op een medische aansprakelijkheidskwestie. Deze lacune vormde aanleiding om afgelopen jaar mijn afstudeerscriptie binnen de master privaatrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen aan dit onderwerp te wijden. Deze bijdrage bevat een verkorte weergave daarvan en onderzoekt in hoeverre het Nederlandse recht naar aanleiding van Hoogeveen ruimte biedt voor de vergoeding van schokschade naar aanleiding van een medische fout. Evenals in mijn scriptie dienen hierbij de feiten uit Paul als referentiekader voor de toepassing van Hoogeveen op medische aansprakelijkheidszaken. Alvorens in de derde paragraaf tot deze toepassing over te gaan, bespreek ik in de volgende paragraaf het leerstuk van schokschade en de relevante ontwikkelingen hierin.